ŚWIAT EMOCJI I JEGO ZNACZENIE W
KSZTAŁTOWANIU TOŻSAMOŚCI DZIECKA
Emocje w życiu dziecka i każdego człowieka, niezależnie od jego wieku, odgrywają ogromną rolę. Prawidłowy rozwój emocjonalno –społeczny jest jednym z najważniejszych czynników umożliwiających przystosowanie się do społeczeństwa i pełnego rozwoju osobowości. W zależności od pozycji jaką dziecko osiąga w grupie i od ustosunkowania się do niego dorosłych rówieśników, zaczyna kształtować się niezwykle ważny składnik osobowości – obraz samego siebie.
Wczesne doświadczenie emocjonalne, przewaga emocji pozytywnych lub negatywnych decyduje o późniejszym rozwoju emocjonalnym. Emocje są odpowiedzialne za reakcje jakie łączą dziecko światem zewnętrznym, regulują je, nadają określone znaczenie. Znak emocji dodatni lub ujemny jest elementem warunkującym częstość podejmowania określonego działania. Dziecko chętnie wykonuje czynności, które wywołują uczucia przyjemne, częściej dąży do zbliżenia z ludźmi, którymi łączy je przyjaźń, stara się unikać sytuacji wywołującej przykre doświadczenia i doznania, wystąpienie lęku czy gniewu.
Duże znaczenie w kształtowaniu osobowości dziecka mają afekty, czyli emocje, które charakteryzują się silnym natężeniem. Częste, silne i pozornie nieuzasadnione wybuchy emocjonalne prowadzą do tego, że inni oceniają takie dziecko jako niezrównoważone. Podwyższona emocjonalność powoduje zwykle nerwowość i skrępowanie. Tłumienie przejawiania emocji i jego rezultat – ponury nastrój, powoduje, że dziecko staje się oschłe i niechętne do współpracy.
Gdy emocje są tak silne, że zachowanie dzieci staje się zdezorganizowane, wpływa to negatywnie na ich przystosowanie. Dlatego emocje wywierają głęboki wpływ na osobowość dzieci, prowadząc do negatywnego pojęcia obrazu własnego „ja”.
Pojęcie własnego „ja” w wieku przedszkolnym zleży w dużym stopniu od tego, jak ich emocjonalność jest oceniana przez inne osoby. Prawidłowy rozwój emocjonalny dziecka zależy przede wszystkim od zaspokojenia podstawowych jego potrzeb:
- miłości,
- bezpieczeństwa,
- akceptacji,
- więzi uczuciowych,
- kontaktu i uznania społecznego
- samodzielności
Istotna jest również atmosfera domu rodzinnego wyczuwana przez dziecko instynktownie. Atmosfera wychowawcza domu, którą można porównać do „klimatu”, w którym wzrasta i rozwija się dziecko, ma wielkie znaczenie dla jego prawidłowego rozwoju. Już w pierwszych tygodniach życia otoczenie, osoby najbliższe wywierają swój wpływ na przeżycia emocjonalne dziecka, które stanowią podstawę rozwoju jego uczuć, jego stosunku do ludzi i świata.
Atmosfera pogody i życzliwości otaczająca dziecko ma wpływ na jego aktywność, a tym samym na jego lepszy i szybszy rozwój. Konflikty między rodzicami, awantury domowe, powodują ciągłą niepewność co zaburza normalny rozwój intelektualny i emocjonalny dzieci. Dziecko pod wpływem złej atmosfery wychowawczej w domu nie liczy się z potrzebami innych kolegów, w wypadku konfliktu z nimi używa często siły fizycznej.
To atmosfera powoduje, że dziecko czuje się w otaczającym świecie bezpieczne lub ma poczucie zagrożenia, przeżywa stany lękowe. Pozytywnie odczuwa bliskość innych ludzi lub czuje się wśród nich zagrożone i samotne. Troska więc rodziców o dobrą atmosferę wychowawczą domu pozwala wytworzyć właściwe warunki dla rozwoju dziecka i dla jego funkcjonowania w dalszym życiu.
Opracowała: Elżbieta Mikołajewicz
Zdjęcia pobrane ze strony: https://pixabay.com/pl/