GRAFOMOTORYKA – zdolność wykonywania różnych czynności ruchowych
Ćwiczenia grafomotoryczne działają na wszystkie zmysły dziecka. Ćwiczą rękę, ale
też umysł dziecka. Sprawność grafomotoryczna zapewnia dziecku prawidłowy
rozwój.
Ćwiczenia grafomotoryczne potrzebne są dziecku na każdym etapie jego rozwoju. Ważne jest, żeby dzieci ćwiczyły sprawność ręki, szczególnie dzieci przedszkolne, które zaczynają swoją przygodę z rysowaniem, prawidłowym chwytaniem kredki, ołówka, pędzla.
Ćwiczenia grafomotoryczne rozwijają małą motorykę, (ruch ręki – jego precyzję ) oraz koordynację wzrokowo-ruchową (ręka-oko). Ćwiczenia grafomotoryczne uczą też dziecko orientacji w czynnościach manualnych, doskonalą precyzję wykonywania pewnych czynności.
Symptomy zaburzeń graficznych:
- Ogólna słaba sprawność ruchowa całego ciała a
szczególnie mała sprawność motoryczna rąk.
Często towarzyszy niechęć, dziecko szybko męczy się podczas , rysowania, malowania. - Zakłócenia funkcji wzrokowych.
Dziecko z zakłóceniami funkcji wzrokowych odznacza się małą pomysłowością, chętnie „ściąga” od kolegów, rozwiązując ten sam temat na znacznie niższym poziomie. Dzieci te nie lubią rysować „z pamięci”, natomiast chętnie odwzorowują, kolorują książeczki, kalkują, gdyż rezultat takich prac jest lepszy. - Duże napięcie mięśniowe.
Dziecko z dużym napięciem mięśni palców nadmiernie przyciska ołówek, rysuje linie grube, czasem przedziera papier, co wpływa na estetykę pracy. Linie są krzywe, przedmioty duże, gdyż dziecko nie umie opanować ruchu. - Słabe napięcie mięśniowe.
Dzieci o małym napięciu mięśniowym również mają problemy z rysowaniem. Kreślą linie nikłe „drżące”, niepewne. Rysują przedmioty małe, których wielkość uniemożliwia umieszczanie szczegółów.
5. Problemy w schemacie ciała lub orientacji przestrzennej:
- dzieci będą przestawiać lub przekręcać rysunek,
- rysowane poszczególne części ciała mogą nie być ze sobą powiązane,
- proporcje pomiędzy poszczególnymi częściami ciała nie będą zachowane.
Na rozwój manualny wpływa ogólny rozwój fizyczny dziecka. Nie zabraniajmy, więc mu biegania, wspinania się, czołgania, czy jazdy rowerem. Bardzo ważnym elementem w nabieraniu płynności ruchów jest samoobsługa dziecka: wiązanie butów, zapinanie guzików, budowanie, lepienie, majsterkowanie, wycinanie to również baza do usprawniania precyzji rąk.
W procesie przygotowania dzieci do nauki pisania pierwszoplanowe miejsce zajmują metody czynne, polegające na własnym działaniu.
Ćwiczenia kształtujące prawidłowy chwyt i regulujące napięcie mięśniowe rąk
Naukę rysowania, później pisania, należy zacząć od prawidłowego trzymania kredki, czy ołówka. Jeśli pokaz poprawnego chwytu i nacisku nie wystarcza można wykorzystać specjalną nasadkę, która pozwala kontrolować siłę nacisku na kredkę czy ołówek. Należy również pamiętać o zachowaniu prawidłowej postawy ciała podczas rysowania, czyli: całe stopy oparte o podłoże, całe pośladki i uda na krześle, kręgosłup prosty.
Kolejnym problemem jest regulowanie napięcia mięśniowego. Jeśli dziecko zbyt mocno przyciska ołówek, trzeba uczyć go zwalniać napięcie, kontrolować.
Można też stosować zabawy typu: „Czyja kredka”- dorosły trzyma jeden koniec kredki, dziecko (3 palcami) drugi. Ćwiczenie polega na tym, aby dziecko starało się zabrać kredkę dorosłemu, który mocno ją trzyma. W czasie ćwiczeń dziecko powinno przyjąć postawę stojącą, wtedy napięcie mięśniowe zmniejsza się w sposób naturalny.
Ćwiczenia usprawniające koordynację wzrokowo – ruchową
Są to ćwiczenia grafomotoryczne, w których czynności ruchowe odbywają się pod ścisłą kontrolą wzroku:
- zabawy manualne typu: nawlekanie koralików, lepienie z plasteliny,
- zamalowywanie obrazków, pisanie szlaczków,
- wydzieranki, rysowanie po śladzie, kalkowanie, odwzorowywanie, obrysowywanie, zabawy i układanie modeli z palców i dłoni, przewlekanie kolorowego sznurka przez dziurki tzw.: „wyszywanki bez igły”zawiązywanie kokardek, układanki typu puzzle, klocki Lego,
- nie wyręczanie dziecka w czynnościach typu: ubieranie się, mycie, zapinanie guzików itp.
Szlaczki – to jedne z najpopularniejszych ćwiczeń grafomotorycznych, które sami pamiętamy jeszcze z początków czasów szkolnych. Choć pewnie wtedy, ich ćwiczenie wydawało nam się bezsensowne, to warto wiedzieć, że są one idealne, jeśli chodzi o ćwiczenie precyzji ruchów. Warto zachęcać dziecko do pracy ze szlaczkami. Dzięki takim ćwiczeniom, zdecydowanie łatwiej przychodzi nauka pisania, a pismo jest dokładniejsze i zdecydowanie lepiej się prezentuje.
Labirynty – to również bardzo popularne ćwiczenia grafomotoryczne. Labirynty będę się wydawać także zdecydowanie bardziej atrakcyjne dla dzieci, ponieważ oprócz ćwiczenia sprawności graficznej, są ciekawą i ekscytującą grą dla dzieci. Uczą też przewidywalności, koordynacji wzrokowo-ruchowej, myślenia logicznego i prawidłowego trzymania przyrządów do pisania i rysowania.
Przykładowe karty do pracy z dzieckiem można znależć na stronach internetowych np.:
www.EduZabawy.com – grafomotoryka
www.bystredziecko.pl – grafomotoryka
np.: zeszyty ćwiczeń
Renata Hanna Hływa: Szlaczki, zygzaki i inne kreślaki. Ćwiczenia grafomotoryczne
usprawniające rękę piszącą.
J. Sawicka