Przemoc wobec dziecka przybiera różne formy. Grozi ona różnego typu konsekwencjami. Konsekwencje przemocy mogą dotyczyć wszystkich sfer życia dziecka, a potem osoby dorosłej – fizycznej, emocjonalnej, poznawczej i społecznej.
Formy przemocy:
fizyczna – celowe uszkodzenie ciała, zadawanie bólu lub groźba
uszkodzenia ciała / złamanie, siniaki, rany cięte, poparzenie, obrażenia
wewnętrzne /
emocjonalna – powtarzające się poniżanie,upokarzanie i ośmieszanie
dzieci, brak odpowiedniego wsparcia, uwagi i miłości; wymagania, którym
dziecko nie jest w stanie sprostać
seksualna – angażowanie dziecka w aktywność seksualną przez osoby dorosłe
zaniedbywanie – to nie zaspakajanie podstawowych potrzeb materialnych
i emocjonalnych przez rodzica lub opiekuna, nie zapewnianie mu
odpowiedniego jedzenia, schronienia, odpowiedniej ilości snu, opieki
medycznej i bezpieczeństwa.
Dziecko krzywdzone – to nie tylko dziecko, które bezpośrednio doświadcza przemocy, ale również dziecko, które jest świadkiem przemocy w rodzinie.
To też jest przemoc: zmuszanie do jedzenia, przetrzymywanie
na nocniku, wyśmiewanie, szantażowanie, niezdrowe żywienie,
niezapewnianie odpowiedniej porcji snu.
Prawie 70% Polaków akceptuje przemoc wobec najmłodszych, choć w Polsce od trzech lat mamy prawny zakaz bicia dzieci!
Kto najczęściej stosuje przemoc wobec dzieci?
Zwykle mamy takie skojarzenia: ktoś obcy napadł dziecko w ciemnej uliczce i je skrzywdził. Tymczasem sprawcami przemocy są zwykle osoby najbliższe, rodzice. Jeśli porównamy ojców i matki – zdecydowanie częściej robią to mamy.
Mamy kochają i krzywdzą, dlaczego?
Wpływa na to liczba godzin, które spędzają z dzieckiem. Są z nimi dłużej, więc wymierzają klapsy i krzywdzą. Sprawcami przemocy, są w większości przypadków ojcowie lub partnerzy matek.
Które dzieci są bardziej narażone na przemoc?
Statystycznie, są to dzieci bardzo młodych rodziców. Niektórzy
sądzą, że młodzi ludzie mają więcej cierpliwości, ale to nie potwierdza
się w praktyce. Przemoc częściej gości też w rodzinach, które mają dużo
dzieci. Stosowanie drastycznych form przemocy idzie również w parze z
biedą i upośledzeniem społecznym, które jest np. skutkiem bezrobocia.
Przemoc to nie tylko klapsy. Czego jeszcze doświadczają dzieci?
Oprócz przemocy fizycznej jest też przemoc emocjonalna:
zastraszanie, wyszydzanie, szantażowanie, nie tylko krzykiem, ale też
uwagami: „mamusia się tak napracowała, by ci ugotować zupę; mamusia się od tego rozchoruje; jak mamusię boli serce…”.jest też przemoc seksualna oraz zaniedbywanie dziecka – wielu rodziców nie dowierza, że to też jest formą przemocy.
Weźmy na przykład brak troski o właściwe żywienie – ktoś powie: „Przecież moje dziecko nie chodzi głodne”. Tymczasem ono tygodniami je tylko chlebek z nutellą albo codziennie dostaje parówki – bo to lubi. Choć dziecko jest najedzone „po pachy”, mamy do czynienia z zaniedbaniem jego potrzeb pokarmowych.
To samo dotyczy snu i odpoczynku, nieudzielania pomocy medycznej,
niepodawania leków, ubierania nieodpowiednio do pogody – przed czym
łatwo się bronić mówiąc: „ nie stać mnie na to, nie mogę kupić”.
Co czują dzieci, które są krzywdzone?
Małe dziecko doszukuje się winy w sobie, uznaje, że jest
niegrzeczne, niedobre. Czuje się zagubione i nie rozumie świata.
Przecież sprawcy przemocy są jednocześnie najbliższymi mu osobami.
Krzywdy wymierzane przez bliskich bolą najbardziej.
Przemoc zaznana w dzieciństwie wpływa na przyszłość dziecka.
Krzywdzone dzieci mają dramatycznie negatywny obraz siebie.
Przeważnie wyrastają na ludzi o niskim poczuciu własnej wartości. Mają
też negatywny obraz innych ludzi. Dla nich człowiek to przede wszystkim
źródło zagrożenia, niepokoju, bólu i strachu.
Byłem krzywdzony , będę krzywdził – to się potwierdza. Jeśli
widzieliśmy, że rodzice, czy opiekunowie złoszcząc się na nas
wrzeszczeli, przeklinali, podnosili za ucho, po latach w podobnych
sytuacjach wyciągamy takie zachowania z zakamarków pamięci i powielamy.
Potężny mechanizm wychowawczy to uczenie się przez obserwację.
Dziecko patrząc jak zachowują się ważne dla niego osoby, nasiąka tym jak
skorupka.
A co z karami?
Jeśli mówimy, że nie wolno stosować przemocy wobec dzieci, nie
chodzi o to, że nie możemy dziecka ukarać. Kary i nagrody są w
wychowaniu niezbędne. Dają znać młodemu człowiekowi, które zachowania są
dobre, a które złe. Jednak kara a przemoc to dwie różne rzeczy.
Dobra kara to ograniczanie możliwych do wykonania czynności, pozbawienie czegoś, co jest dla dziecka przyjemnością, „Nie
będę się z tobą przez pięć minut bawić; dziś nie obejrzysz dobranocki;
schowamy tę zabawkę na jakiś czas, skoro z jej powodu zachowałeś się
okropnie…”.
W czym ma pomóc prawny zakaz stosowania przemocy?
Przede wszystkim nie w tym, by wyłapywać rodziców, którzy w parku
dają dzieciom klapsa i ich zamykać. Dzięki ustawie o wychowaniu bez
przemocy i nagłośnionym akcjom społecznym liczba ostrych przypadków
przemocy maleje. Gdy coś bardzo złego stanie się dziecku słyszymy
wypowiedzi sąsiadów: „Tak, tam zawsze były awantury”. Choć prawo mówi, że zwykły człowiek nie ma prawnego obowiązku ingerowania w cudze życie, ma jednak moralny obowiązek.
Na ulicy, w sąsiedztwie, w pracy – świadkiem przemocy możesz być wszędzie. Brak reakcji to ciche przyzwolenie na przemoc.
Reaguj na przemoc wobec dzieci, masz prawo! – powiadom: policję, ośrodek pomocy społecznej, nauczyciela, zespół interdyscyplinarny.
Zespół Interdyscyplinarny jest powoływany przez wójta, burmistrza lub prezydenta miasta. W skład zespołu interdyscyplinarnego wchodzą przedstawiciele: jednostek organizacyjnych pomocy społecznej, gminnej komisji rozwiązywania problemów alkoholowych, policji, oświaty, ochrony zdrowia i organizacji pozarządowych. W skład Zespołu Interdyscyplinarnego mogą wchodzić także kuratorzy sądowi jak również prokuratorzy oraz przedstawiciele instytucji działających na rzecz przeciwdziałania przemocy. Obsługę organizacyjno -techniczną Zespołu Interdyscyplinarnego zapewnia Ośrodek Pomocy Społecznej. Zespół podejmuje działania i inicjuje interwencje w środowiskach zagrożonych oraz dotkniętych przemocą w rodzinie.
Miejski Ośrodek Pomocy w Lublinie – ul. Grodzka 7, tel. 814665300
Ośrodek Pomocy Społecznej – całodobowy telefon zaufania: 815346060
Siedziba Zespołu Interdyscyplinarnego – Centrum Interwencji Kryzysowej MOPR w Lublinie – ul. Probostwo 6a, tel. 814663410
opracowała – mgr Jolanta Sawicka
na podstawie:
- „Dziecko krzywdzone – jak rozpoznać i pomóc” – szkolenie prowadzone
przez przedstawicieli Zespołu Interdyscyplinarnego przy współpracy
Wydziału Oświaty i Wychowania w Lublinie
- wywiadu z psychologiem p. dr Aleksandrą Piotrowską
Obraz Isabella Quintana z Pixabay
